Samenvatting
In 2025 zijn de nieuwe beleidsplannen voor beheer openbare ruimte vastgesteld; het Beheer Kwaliteits Plan (BKP) en het Water en Riolerings Programma (WRP), met meer samenhang en aandacht voor maatschappelijke opgaven zoals klimaatadaptatie.
Uit de monitoring van de beeldkwaliteit bleek dat deze over het geheel genomen stabiel is gebleven, al staan groen en verhardingen onder druk door beperkte middelen.
Op het gebied van afval is verdere reductie van restafval gerealiseerd en is besloten tot samenwerking met ACV vanaf 2027 op gebied van de inzameling van huishoudelijke afvalstromen. Vrijwilligersinitiatieven, zoals Opgeruimd Wijk, blijven een belangrijke rol spelen.
Daarnaast is gewerkt aan duurzaamheid en circulariteit, natuur en landschap, met aandacht voor biodiversiteit, schone lucht en klimaatadaptatie. Alle voorgenomen bezuinigingsmaatregelen binnen dit programma zijn gerealiseerd.
Terugblik
Algemeen
2025 was het laatste jaar van het beheerkwaliteitsplan 2020-2025 (BKP) en het water- en rioleringsplan 2020-2025 (WRP). Beide plannen zijn door u in 2025 vastgesteld. In deze vernieuwde plannen is een betere onderlinge afstemming en samenhang met andere beleidsopgaven gerealiseerd.
Uit de monitoring van de beeldkwaliteit in 2025 blijkt dat het aantal onderdelen onder het ambitieniveau nagenoeg gelijk is gebleven. De resultaten laten echter per beheeronderdeel een wisselend beeld zien:
- Civiele kunstwerken en meubilair: de beeldkwaliteit is verbeterd door gerichte inzet.
- Groen: de gemiddelde beeldkwaliteit is achteruitgegaan.
- Verhardingen: de gemiddelde kwaliteit bleef nagenoeg gelijk, maar het aandeel wegen met een C- of D-niveau is toegenomen.
De toename van het aandeel verhardingen met kwaliteitsniveau C en D bevestigt dat de budgetten van de afgelopen jaren niet toereikend waren om het volledige areaal op het afgesproken niveau te houden. Het in september 2025 door u vastgestelde pragmatische beheerscenario (in het BKP) is erop gericht om deze achteruitgang een halt toe te roepen en de beschikbare middelen effectiever in te zetten.
Afvalverwijdering
De nationale doelstellingen voor het verminderen van restafval en het verbeteren van de gescheiden inzameling van herbruikbare materialen zijn vastgelegd in het Grondstoffenstrategieplan 2020. Fase 1 van dit plan is in 2021 ingevoerd. Sindsdien is de hoeveelheid restafval per inwoner gedaald van 167 kilo in 2020 naar 110 kilo in 2025. Dit is iets lager dan de 116 kilo in 2024. Deze daling hangt voornamelijk samen met een verbeterde scheiding van grof restafval op de milieustraat.
Met het oog op het aflopen van de contracten voor huis-aan-huisinzameling heeft de gemeenteraad in 2025 besloten aandeelhouder te worden van Afvalcombinatie De Vallei (ACV). Vanaf januari 2027 zal ACV de inzameling van huishoudelijke afvalstromen, het beheer van containers en het klantcontactcentrum voor afval gerelateerde vragen verzorgen. In de begroting 2025-2028 staat de uitwerking van fase 2, omgekeerd inzamelen, benoemd. Inmiddels is duidelijk dat het verstandig is om dit opnieuw te onderzoeken nadat de implementatie van de nieuwe inzamelaar is afgerond.
Ook in 2025 speelde de samenwerking tussen de gemeente en de werkgroep Opgeruimd Wijk een belangrijke rol bij de aanpak van zwerfafval. De werkgroep blijft groeien en telt inmiddels meer dan 150 vrijwilligers. De Landelijke Opschoondag in maart en de World Cleanup Day in september waren opnieuw succesvol. De werkgroep is uitgerust met twee peukenstofzuigers, waarmee onder andere sigarettenpeuken in de binnenstad efficiënter kunnen worden verwijderd.
Riolering, waterwegen en kunstwerken
Naast afstemming met het BKP is voor het nieuwe WRP ook nadrukkelijk gekeken naar de Klimaatadaptatiestrategie. Voorafgaand aan het WRP is het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) opgesteld. In het SSW wordt het huidige en toekomstige functioneren van alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem (riolering, oppervlaktewater en grondwater) berekend en beschreven. Deze gegevens zijn verwerkt in het nieuwe Water- en Rioleringsprogramma.
Openbaar groen, inclusief speeltuinen
- Het uitvoeringsplan spelen is door een tekort aan capaciteit niet vastgesteld in 2025. Met de kaders en financiën vanuit het nieuwe BKP wordt in 2026 dit plan alsnog opgesteld.
- De Bomenvisie is door tijdelijk personeelstekort niet vastgesteld in 2025, inmiddels is dit in januari 2026 wel vastgesteld. Het bijbehorende uitvoeringsplan is nog niet opgesteld.
- In de zomernota 2025 is aangegeven dat een tekort verwacht werd voor het bestek Groen en Reiniging. We hebben hier stevig op bijgestuurd en diverse werkzaamheden afgeschaald. Door deze aanpassingen en door het kunnen opleggen van boetes aan de aannemer voor het niet halen van zijn doelstellingen is er een onderschrijding ontstaan. Hierdoor is de afgesproken beeldkwaliteit op maaien niet geheel gehaald.
Wegen en Openbare verlichting
Zoals aangegeven in de begroting trad in 2025 het nieuwe meerjarige asfaltbestek in werking. Binnen de wegenprojecten in 2025 is nadrukkelijk ingezet op circulariteit en duurzaamheid. Bij het levensverlengend onderhoud van onder andere de Dorpsstraat (Cothen), Tuindijk, Rhodesteijnselaan en de Romeinenbaan zijn duurzame en hergebruikte materialen toegepast.
De gemeente Wijk bij Duurstede heeft 5.206 lichtpunten binnen het areaal openbare verlichting. Hiervan zijn 4.308 lichtpunten uitgevoerd in LED-verlichting. Dit betekent dat ruim 83% van het totale areaal inmiddels is verled. Ten opzichte van 2024 is dit een stijging van circa 4%. Met het huidige percentage ligt Wijk bij Duurstede boven het landelijke gemiddelde. De verwachting is dat het gehele areaal openbare verlichting van de gemeente Wijk bij Duurstede eind 2030 voor 100% verled is.
Milieu (bodem, waterkwaliteit, geluid) en natuur
In 2025 heeft het college zich ingezet voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving voor alle inwoners. Het college werkte zowel aan gemeentelijke projecten als initiatieven uit de samenleving, waaronder BOPA’s, principeverzoeken, intaketafels en evenementen. Daarbij werd breed gekeken naar thema’s als bodem, geluid, luchtkwaliteit, geur, externe veiligheid en de naleving van milieuregels.
Daarnaast is in 2025, in overeenstemming met de begroting, bijzondere aandacht geweest voor:
- Het opnemen van milieu in het omgevingsplan en de omgevingsvisie;
- Het begeleiden van een fusietraject van de twee omgevingsdiensten in de provincie Utrecht;
- De uitvoering van het geluidsaneringsproject vanwege wegverkeer in Langbroek;
- Het stimuleren van sanering van asbestdaken in combinatie met duurzame daken;
- Het regisseren van de uitvoer van maatregelen uit het uitvoeringsprogramma Schone Lucht, in het kader van het Schone Lucht Akkoord (SLA).
Natuur en landschap
In 2025 heeft het college de in de begroting opgenomen activiteiten voor natuur en landschap uitgevoerd, met nadruk op biodiversiteit, landschappelijke kwaliteit en gebiedsgerichte samenwerking. Binnen het UPLG en regionale overleggen zoals de Pilot Langbroekerwetering, het Groenblauw Raamwerk Heuvelrug–Lek en de Stuurgroep Kromme Rijnlandschap is onder andere gewerkt aan opgaven rond stikstof, waterkwaliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteitsherstel. Bij ruimtelijke initiatieven is advies gegeven over natuur, landschap en aardkunde. De landschapscoördinator heeft o.a. agrariërs en particuliere grondeigenaren ondersteund bij natuurontwikkeling en landschappelijke inpassing. Daarnaast is gewerkt aan de realisatie van het Balderbos, de uitvoering van het Soortenmanagementplan en zijn er bijdragen geleverd aan de Omgevingsvisie en herstelopgaven in Natura 2000 gebieden. Ook is samen met de buurgemeenten uit de Stuurgroep Kromme Rijnlandschap het Landschapsontwikkelingsplan voor het Kromme Rijngebied+ geactualiseerd. Conform de Programmabegroting 2025–2028 is de bezuinigingsmaatregel gerealiseerd, doordat het abonnement op de Nationale Databank Flora en Fauna per 1 januari 2025 kosteloos beschikbaar is gesteld (– € 2.438).
Verantwoording bezuinigingsmaatregelen
In de begroting is een aantal bezuinigingsmaatregelen voorgesteld. Deze zijn allemaal gerealiseerd. In de bijlage zijn de bedragen van de gerealiseerde bezuinigingen opgenomen.
- Benchmark Inzameling huishoudelijk afval;
- Minder GFT in de winter;
- Schrappen kerstbomen- en compostactie;
- Boomonderhoud;
- Mooier groen;
- Minder buurtschouwen;
- Maatwerk openbare verlichting;
- Wegen - dagelijks en groot onderhoud;
- Groot onderhoud watergangen;
- Opzeggen abonnement Nationale Databank Flora en Fauna.
In de zomerrapportage zijn een aantal waarschuwingen gedaan over onvoorziene kosten:
Calamiteit persriolering Langbroekerdijk
De schade aan het riool is verhaald bij de veroorzaker.
Onderhoud bruggen
De werkzaamheden aan de duikerbrug bij de Brandweerkazerne in Wijk bij Duurstede zijn uitgevoerd en lager uitgevallen dan aangekondigd in de zomernota. Zie toelichting financiële afwijking product 3.5.
Extra kosten kappen bomen door weersomstandigheden
In de Bomenvisie is gekozen om niet meer 1-op-1 te vervangen. In het nieuwe BKP en de verdeling van de budgetten daarvan wordt rekening gehouden met een hoger percentage uitvallende bomen. Hiermee wordt geanticipeerd op de veranderende weersomstandigheden.
Tekort onderhoud Groen & Reiniging
Door sterk bij te sturen is dit tekort niet ontstaan. Zie toelichting financiële afwijking product 3.4.
Maaien groen
Deze bezuiniging is niet geheel behaald. Het maaien van minder rondes en met name de droogte deze zomer, hebben ervoor gezorgd dat er toch een besparing is ontstaan. Deze heeft echter niet geleid tot meer klachten of meldingen.
Riolering, Pompen en gemalen
Prijsstijgingen zijn verrekend conform zomernota met de voorziening riolering, en verwerkt in het nieuwe WRP 2026-2034.
Vandalisme komborden/straatnaamborden en huisnummering
Is opgelost binnen bestaand budget. Vervanging van straatnaamborden voor de komende 2 jaar is hierdoor uitgesteld.
Vorstschade asfalt/onderhoud wegen
Besparing is gerealiseerd.