Samenvatting
De gemeente werkte in 2025 intensief samen met regionale partners aan ruimtelijke vraagstukken, woningbouw en mobiliteit. De implementatie van de Omgevingswet en de doorontwikkeling van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan vroegen blijvende inzet.
Op het gebied van wonen is de uitvoering van de Woonvisie voortgezet, met aandacht voor starters, vergunninghouders en woonzorgopgaven. Gebiedsontwikkelingen zoals De Geer III en andere projecten dragen bij aan de woningbouwopgave.
Daarnaast is gewerkt aan bereikbaarheid, verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. Grote infrastructurele projecten, zoals de versterking van de Lekdijk, hadden merkbare impact op de omgeving.
Terugblik
Regionale samenwerking
De gemeente Wijk bij Duurstede werkte regionaal samen met buurgemeenten en provincie, onder meer via de U10 waarin 16 gemeenten samenwerken aan het Integraal Ruimtelijk Perspectief. Samen met de U10, provincie en de gemeenten Houten en Bunnik is een gebiedsonderzoek gestart naar aanvullende woningbouwlocaties en de effecten op mobiliteit, ruimte- en energievraag in het Kromme Rijngebied. In het kader van het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) sprak de gemeente met provincie en gebiedspartners over effecten en uitwerking, waarbij aandacht is gevraagd voor gevolgen voor agrariërs en terreinbeheerders. Ook zijn voorbereidingen getroffen om het UPLG-doelen te koppelen aan Groen Groeit Mee en de wens voor een veilige fietsroute tussen Wijk bij Duurstede en Leersum.
Buitenplanse ruimtelijke procedures
De tijdelijke piek aan bestemmingsplanprocedures die in 2022 en 2023, net voor de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024, in gang waren in gezet, leidde in 2024 nog tot weinig aanvragen voor nieuwe buitenplanse procedures. In 2025 is het aantal buitenplanse procedures (BOPA’s en TAM-omgevingsplannen) weer toegenomen. De legesinkomsten zijn daarmee weer op peil gekomen terwijl door aanname van nieuw personeel ook de expertise toegenomen is. Hierdoor is minder beoordelingswerk naar de Omgevingsdienst gegaan.
Omgevingswet
De implementatie van de Omgevingswet is een meerjarig traject met een overgangstermijn tot eind 2031 en vraagt blijvend inzet van de organisatie. In 2025 is verder gewerkt aan de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. De ontwerp-Omgevingsvisie voor het gehele grondgebied is eind 2025 ter inzage gelegd. Het tijdelijke omgevingsplan (van kracht sinds 2024) wordt stapsgewijs omgezet naar een definitief plan, waarbij het eerste deelgebied (Langbroek) in 2026 ter vaststelling wordt aangeboden en als basis dient voor verdere uitrol naar andere kernen. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet functioneert redelijk, maar blijft arbeidsintensief en vraagt verdere optimalisatie van werkprocessen. Daarnaast is in maart 2025 nieuw participatiebeleid vastgesteld.
Wonen
Uitwerking van de woonvisie
In 2025 is de uitvoering van de Woonvisie 2021-2030 voortgezet. In samenwerking met Woonin is gestart met de realisatie van woonwagenstandplaatsen, waaraan de gemeente financieel bijdraagt. Wat betreft de huisvesting van vergunninghouders (statushouders) kon de taakstelling in de eerste helft van 2025 niet volledig worden behaald. In de tweede helft van het jaar is de taakstelling wel behaald, waarbij zelfs een deel van de opgelopen achterstand is ingehaald. Daarnaast faciliteert de gemeente startersleningen via het Startersleningsfonds Volkshuisvesting (SVn). Gedurende 2025 is het maximale aantal leningen verstrekt, waardoor het beschikbare budget momenteel ontoereikend is voor nieuwe aanvragen. Voor het beheer van dit systeem betaalt de gemeente een vaste vergoeding aan het fonds.
Uitwerking Woondeal
In 2025 is de uitvoering van de bestuurlijke afspraken uit de Woondeal voortgezet. Een mijlpaal hierin is de nieuwe regionale huisvestingsverordening, die na instemming van de gemeenteraad per 1 januari 2025 officieel is ingevoerd. Onderdeel van deze verordening is de geactualiseerde urgentieregeling. De uitvoering van deze regeling is belegd bij WoningNet; zij dragen zorg voor de toetsing van urgentieaanvragen en de besluitvorming namens het college. Voor deze dienstverlening en het beheer van het systeem betaalt de gemeente een overeengekomen vergoeding.
Opstellen woonzorgvisie
Vanwege landelijke vertraging in de Wet versterking regie volkshuisvesting is de wettelijke deadline voor het vaststellen van de Woonzorgvisie verschoven van 2026 naar 2027. Als gevolg hiervan zijn de geplande kosten voor het opstellen van deze visie in 2025 niet gemaakt.
Gebiedsontwikkeling en projecten
Project Gemaal Kromme Rijn
Het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) heeft het initiatief genomen om een nieuw gemaal te bouwen met balgstuw in het Inundatiekanaal van Wijk bij Duurstede. De bouw is nodig om ook tijdens extreme droogte in de toekomst voldoende water aan te kunnen voeren naar het Kromme Rijngebied, de stad Utrecht en de Vecht. In 2025 heeft het HDSR een ‘BOPA’ (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) ingediend bij de gemeente. Het college heeft in 2025 de gemeenteraad geïnformeerd over dit project.
Programma Woningbouw
In 2025 zijn we verder gegaan met de voorbereiding en uitvoering van de lopende gebiedsontwikkelingen voor de realisatie van woningbouw en werklocaties. Het ruimtelijk kader voor deze ontwikkelingen is de vastgestelde Omgevingsvisie van onze gemeente. In 2025 zijn 10 woningen aan de woningvoorraad toegevoegd, die daarmee is gegroeid naar 10.447 woningen, verdeeld over alle kernen. Voor twee projecten is de bouw in 2025 ook daadwerkelijk gestart: Hoogstraat en De Heul (104 woningen en winkels) en Voormalig Squashcentrum (ruim 50 woonzorgeenheden). Naast deze projecten werken we aan veel meer (voorbereidings)projecten, die in de meest recente actualisatie van de grondexploitaties zijn toegelicht.
Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW25)
Vanuit de gemeente en vanuit regionaal verband hebben we een bijdrage geleverd aan het Provinciaal Programma Wonen en Werken ‘25 (PPWW25). Hierin zijn de uitbreidingslocaties in het landelijk gebied voor onze gemeente opgenomen: De Geer III en de beide vitaliteitslocaties Cothen Oost en Volkstuinen Langbroek. Resultaat van onze inzet is dat we meer woningen mogen bouwen in De Geer III. Voor de 100 woningen die we in Cothen Oost en Volkstuinen Langbroek mochten bouwen, zijn 15 woningen verplaatst naar De Geer III (zie Raadsmemo Ontwikkelingen PPWW25).
Spreidingswet
Per februari 2024 is de Spreidingswet van kracht. Op basis van het laatste verdeelbesluit hebben wij een taakstelling om 136 asielzoekers op te vangen. Op basis van de afspraken met de provincie in het kader van het PPWW25 zijn de in de Begroting 2025-2028 opgenomen beoogde opvanglocaties in Langbroek (Boomgaard II), Wijk bij Duurstede (Zuidwijk) en Cothen (opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV)) komen te vervallen. Er is besloten dat de opvang van 135 asielzoekers nu plaats gaat vinden op een nog nader te bepalen locatie in De Geer III.
Infrastructurele ontwikkelingen elektriciteitsnet
Een belangrijk onderdeel in het complexe probleem van congestie op het elektriciteitsnetwerk zijn de transformatorhuisjes, ook wel verdeelstations genoemd, die een cruciale rol in het verdelen van elektriciteit spelen. Zonder voldoende transformatorhuisjes zal de capaciteit van het lokale elektriciteitsnet snel ontoereikend worden, wat leidt tot stroomstoringen en netcongestie. Begin 2025 heeft de gemeente met Stedin een samenwerkingsovereenkomst getekend voor de plaatsing van extra verdeel- en distributiestations volgens de “Buurtaanpak”. Ook is afgesproken dat Stedin en gemeente gezamenlijk bepalen wat de meest geschikte locaties voor de stations zijn. Het zwaartepunt voor de communicatie ligt bij Stedin, die daarin wordt bijgestaan door de gemeente. De gemeentelijke kosten zullen zoveel als mogelijk via de legeskosten worden verhaald.
Grondzaken, inclusief werklocaties
De actualisatie van de grondexploitaties ten behoeve de Jaarrekening 2025 heeft plaatsgevonden in maart 2026 en is voorgelegd aan de gemeenteraad. In de paragraaf Grondbeleid is het beeld op hoofdlijnen geschetst uit deze actualisatie, waaronder de ontwikkeling van de reserve grondbeleid.
We geven binnen het grondbedrijf prioriteit aan het snel ontwikkelen (en verkopen) van bedrijventerreinen. Behoud en groei van het aantal arbeidsplaatsen draagt tevens bij aan de vitaliteit van de gemeente en verbetering van de woon-werk-balans (minder forensenverkeer op de N229).
Werklocaties
Bij de actualisatie van het Provinciaal Programma Wonen en Werken 2025 (PPWW25) heeft de provincie onderkent dat diverse ontwikkelingen ruimtebeslag vragen op het bedrijventerrein (bijv. plaatsing van een extra hoofdtransformatorstation). Resultaat is dat de provincie ons 3,3 ha extra bedrijventerrein heeft toegekend, waardoor wij in totaal 9,9 ha extra bedrijventerrein mogen ontwikkelen. We zijn grondverwervingsgesprekken gestart en we hebben voorkeursrecht gevestigd op beoogde gronden voor de uitbreiding. Parallel daaraan zijn in 2025 onderzoeken gestart ten behoeve van de nog te voeren planologische procedure, waaronder (jaar-rond) onderzoek in het kader van de Flora- en Faunawet.
Nieuwe Gemeentewerf en Milieupark
In 2025 is de nieuwbouw van de nieuwe gemeentewerf en het milieupark voltooid aan de Vogelpoelweg. Daarmee heeft de gemeente een belangrijke bijdrage en invulling kunnen leveren aan ambities op het gebied van circulariteit, CO2-reductie, duurzaam bouwen en creatie van arbeidsplaatsen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Ook beheer en onderhoud van de openbare ruimte zal vanaf de nieuwe locatie efficiënter en duurzamer worden.
Verkeer en parkeren
Uitvoeringsplan Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) 2023 – 2026
In 2025 is het uitvoeringsprogramma GVVP verder uitgewerkt. Er zijn snelheidsremmende maatregelen in Cothen aangebracht en er is onderzoek gedaan naar het verkeersveiliger maken van wegen in het buitengebied. De voorrangssituatie op kruispunten van de Singel wordt verduidelijkt.
Naar verwachting wordt de actualisering en prioritering van de projecten in 2026 ter vaststelling aan de raad voorgelegd.
Parkeren
Op 1 januari 2025 is de nieuwe parkeerverordening van kracht geworden. De parkeersituatie in het centrum is daarmee vereenvoudigd en verbeterd. In september is een parkeerdrukmeting uitgevoerd om het effect van de wijzigingen te meten en inzicht te krijgen in knelpunten. Er komt een stappenplan om te komen tot een beleid dat de parkeerdruk in en om het centrumgebied verder verbetert. Eind 2025, na het aanvragen van de parkeervergunningen voor het centrumgebied voor 2026 is de wachtlijst voor een parkeervergunning opgelost.
Sterke Lekdijk
In september is gestart met het project voor de versterking van de Lekdijk. Voor de werkzaamheden is de Lekdijk voor anderhalf jaar afgesloten voor alle verkeer. Met HDSR en de gemeente Utrechtse Heuvelrug is gewerkt aan maatregelen om het autoverkeer in het buitengebied niet verder te laten toenemen om de veiligheid van fietsers en voetgangers in het buitengebied niet in het gedrang te laten komen.
Duurzame mobiliteit en schone lucht
In 2025 zijn er verdere stappen gezet om duurzame mobiliteit te faciliteren. De laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen is uitgebreid via plaatsing van extra laadpunten op aanvraag van inwoners, ondersteund door een nieuwe online plankaart.
Haalbaarheidsonderzoek fietsroute buitengebied
Gemeente Wijk bij Duurstede heeft met verschillende partijen in 2025 een intentieovereenkomst gesloten waarin is opgenomen dat een haalbaarheidsonderzoek wordt gestart naar een fietsverbinding in een groen raamwerk in het buitengebied tussen Wijk bij Duurstede en Leersum/Doorn. Een particuliere grondeigenaar heeft aangegeven zijn gronden ter beschikking te stellen voor dit maatschappelijke doel.